Etiyopya'da Tigray'da çatışmalar yeniden alevlendi, 2022 barış anlaşması tehlikede

Etiyopya'nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde federal ordu ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) bağlı güçler arasında yoğunlaşan çatışmalar, 2022 Kasım ayında imzalanan ve iki yıllık kanlı çatışmayı sona erdiren barış anlaşmasının çöküş riskini beraberinde getiriyor. Gerilim, ülke genelinden yedi silahlı grubun Başbakan Abiy Ahmed'in hükümetini devirme hedefiyle yeni bir ittifak kurduğunu açıklaması sonrası daha da arttı; her iki taraf da son şiddetlenme için diğerini suçluyor.

Barış sürecinin kırılgan dengesi

Ülke genelinde neredeyse dört yıldır savaşın yaralarını sarmaya çalışan nüfus için en büyük korku, yüzbinlerce hayatın mal olduğu ve milyonları yerinden eden çatışmanın tekrarına tanıklık etmektir. 2020 Kasım'da patlak veren savaştan sonra Tigray, dış dünya ile bağlantısı neredeyse tamamen kesilmiş, insanlık durumu kritik boyutlara ulaşmıştı. Pretoria'de imzalanan barış anlaşması, silahlanma kalkanı ve federal otoritenin yeniden tesisi konusunda kırılgan bir denge kurmuştu; ancak son gelişmeler bu dengenin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

TPLF'nin siyasi yol haritası ve 2018 kırılması

TPLF, 1970'lerde Etiyopya'nın askeri yönetimine karşı bir isyankâr hareket olarak doğmuştu ve daha sonra neredeyse üç on yıl ülkeyi yöneten koalisyondun baskın gücü haline gelmişti. Tigraylıların ülkenin nüfusunun yaklaşık yüzde 6'sını oluşturması, bu egemenliğin diğer etnik gruplar tarafından sorgulanmasına neden olmuştu. 2018'de Başbakan olan Abiy Ahmed, yöneten koalisyonu yerinde Kalkınma Partisi'ni kurarak TPLF'nin merkezi etkisini keskin bir şekilde azaltmıştı. Bu yapısal değişiklik, taraflar arasındaki güven krizi 2020'de tam ölçekli bir savaşa dönüşene kadar süren bir gerilim sürecini tetiklemişti. O savaşta federal birlikler, Eritre güçleri ve komşu Amhara bölgesinden gelen mücadeleciler, Tigray güçlerine karşı birleşmişti.