Sıfır Atık Hareketi 9. Yılında COP31 Ev Sahipliği Hedefiyle Küresel Ölçekte Genişliyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Emine Erdoğan'ın himayeleriyle 27 Eylül 2017'de hayata geçirilen Sıfır Atık Hareketi, 9. yıl dönümünde küresel bir çevre inisiyatifi kimliğiyle yeni hedefler belirledi. Bu yıl Türkiye'nin 2026'da Antalya'da ev sahipliği yapacağı BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) sürecine atıfta bulunularak tema "0'dan COP31'e Dünya için Hep Birlikte" olarak belirlendi. Bakanlık açıklamasına göre COP31 eylem gündeminin 10 öncelikli teması ve 2035 Küresel Uygulama Hedefleri arasında yer alan hareket, geri dönüşüm ve metan azaltımı alanında dünyaya örnek olmayı hedefliyor.

Küresel Meşruiyet ve Uluslararası İşbirlikleri

Hareketin uluslararası arenadaki tanınırlığı, BM Genel Kurulu'nda 14 Aralık 2022'de Türkiye'nin ana sunuculuğunda ve 105 ülkenin ortak sunuculuğunda yapılan oylamayla 30 Mart'ın "Uluslararası Sıfır Atık Günü" olarak kabul edilmesiyle pekiştirildi. Emine Erdoğan, BM 77. Genel Kurulu marjında konuşturarak kurula hitap eden ilk Türk lider eşi oldu. 12 Nisan 2023'te kurulan ve başkanlığını Emine Erdoğan'ın yaptığı "BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu"na 13 üye atandı. BM 78. Genel Kurulu kapsamında Türkevi'nde yapılan etkinlikte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk imzayı attığı "Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı"na, 25 Eylül itibarıyla 136 ülkeden 459 binden fazla gönüllü ile 50'den fazla lider eşi ve uluslararası kurum yetkilisi imza attı. Ayrıca G20 Çevre ve İklim Bakanları Toplantısı'nda Hindistan dönem başkanlığında Sıfır Atık girişimlerini teşvik kararı oy birliğiyle kabul edildi. Proje toplamda 7 uluslararası ödül kazandı.

Ekonomik ve Çevresel Etki Rakamları

Yerel ölçekte elde edilen somut sonuçlarda, 2017'de %13 seviyesindeki geri kazanım oranı her yıl artırılarak 2024'te %36,08, 2025'te ise %37,53'e yükseltildi. Türkiye, 2035'te bu oranı %60'a, 2053'te %70'e çıkarmayı hedefliyor. Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi'ne geçildi. Proje başlangıcından 2025 yılı sonuna kadar 36,1 milyon ton kağıt-karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam, 9,6 milyon ton metal ve 30,6 milyon ton organik ve diğer atık dahil toplam 90 milyon ton geri kazanılabilir atık ekonomiye kazandırıldı. Bu süreçte ülke ekonomisine 365 milyar lira katkı sağlanırken; 270 milyar kilovatsaat enerji (54 milyon hanenin yıllık ihtiyacı), 2 trilyon litre su (İstanbul'un 2 yıllık tüketimi) ve 60 milyar litre petrol (Türkiye'deki tüm araçların yıllık tüketiminden fazla) tasarrufu gerçekleştirildi. Ayrıca yaklaşık 55 bin futbol sahası büyüklüğünde alan tasarrufu sağlanarak 28 milyon kişiye eğitim verildi.