Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Atmosfer İzleme Servisi (CAMS) tarafından Çarşamba günü yayımlanan Atmosfer Gözetleme raporuna göre, 2026 yılının ilk sekiz ayında kırık rekor sıcak dalgaları, orman yangınları ve insan kaynaklı emisyonların birleşimi dünya nüfusunun üçte birini aşırı düzeyde yer seviyesi ozon kirliliğine maruz bıraktı. Raporda, 1 Ocak-15 Eylül 2026 dönemi verileri kullanılarak küresel hava kalitesi değerlendirildi.

📌 Bilinmesi Gerekenler

  • Dünya nüfusunun 34 yüzdesi Ocak-Eylül 2026 arasında WHO sınırlarının çok üstünde 'son derece kötü' ozon kirliliğiyle karşılaştı
  • Asya nüfusunun 53 yüzdesi 'son derece kötü', 22 yüzdesi 'çok kötü' hava kalitesinde yaşadı
  • Kuzey Amerika'nın üçte ikisi ve Avrupa'nın 45'i 'kötü' veya 'çok kötü' seviyelerde ozon maruziyeti yaşadı
  • Ozon kirliliği Avrupa'da yılda 60.000 erken ölüme neden oluyor, AB düzenlemeleri ozon dışındaki kirleticileri azaltmış ama ozon sorunu çözülemedi

Asya en ağır yükü çekiyor

Analize göre dünya nüfusunun 34 yüzdesi Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) 8 saatlik ortalama olarak 100 mikrogram/küp metre olarak belirlediği ozon maruz kalma kılavuz değerinin çok üzerinde 'son derece kötü' hava kalitesi içinde yaşadı. Başka 17 yüzde 'çok kötü' seviyesine maruz kaldıken, sadece 5 yüzde 'iyi' seviyelerde nefes aldı. Kıta bazında en kritik tablo Asya'da çizildi: Nüfusun 53 yüzdesi 'son derece kötü', 22 yüzdesi 'çok kötü' ozon kirliliğiyle boğuştu. Yeni Delhi, Dhaka, Çongking ve Lahor gibi mega kentler 'son derece kötü' seviyeler kaydeden şehirler arasında yer aldı. Endüstriyel gelişim, ulaşım, tarımsal atık yakımı ve orman yangınları kıtadaki yaygın emisyonların ana sürücüsü olarak gösterildi.

Kuzey Amerika ve Avrupa da risk altındayken AB düzenlemeleri yetersiz kaldı

Kuzey Amerika nüfusunun üçte ikisi ve Avrupa nüfusunun 45'i 'kötü' veya 'çok kötü' hava kalitesi koşullarıyla karşılaşt. CAMS Müdürü Laurence Rouil, "Hava kirliliği sınırlarda durmaz. Binlerce kilometre mesafe katederek kıtaları ve okyanusları aşar, kaynağından uzak bölgelerin hava kalitesini etkiler" uyarısında bulundu. Avrupa Çevre Ajansı yetkilisi Ian Marnane, ozon kirliliğinin Avrupa'da yılda 60.000 erken ölüme bağlı olduğunu bildirdi. Raporda AB düzenlemelerinin diğer hava kirleticilerini azaltmakta etkili olduğu, ancak iklim değişikliğinin yarattığı koşullar nedeniyle ozonun hâlâ çözülemeyen bir sorun olduğu vurgulandı. Haziran'da başlayan ve yıl sonuna doğru zirveye ulaşması beklenen El Niño etkisiyle Güney Doğu Asya'da yangın riskinin ve dolayısıyla ozon kirliliğinin artması öngörülüyor.