Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gerçekleştirdikleri heyetler arası görüşmede, aylardır süren ticaret geriliminin dondurulması ve stratejik teknoloji alanında iş birliği çerçevesi çizilmesi konusunda anlaşıldığını açıkladı. Çin Dışişleri Bakanlığının duyurusuna göre, iki ülke ekonomi heyetleri Kasım 2025'te imzalanan ve bu ayın 10'unda süresi dolacak olan geçici uzlaşmayı Ocak 2027'ye kadar uzatmaya razı oldu. Şi, bu düzenlemenin iki ülke halkları, endüstrileri ve küresel ekonomi için olumlu bir adım olduğunu vurgularken, ekonomik ilişkilerin istikrarının iş birliği alanlarının genişletilmesiyle mümkün olacağını belirtti.

📌 Bilinmesi Gerekenler

  • Çin-ABD ticaret heyetleri, Kasım 2025'te dolacak geçici uzlaşmayı Ocak 2027'ye kadar uzatmaya anlaştı.
  • İki ülke, yapay zeka güvenliği, risklerin erken uyarısı ve kötüye kullanımın önlenmesi kapsamında resmi bir diyalog başlatacak.
  • Şi Cinping, Tayvan meselesinin Çin'in 'kırmızı çizgisi' olduğunu vurgulayıp, ABD'den 'tek Çin' ilkesine bağlılığı korumasını istedi.
  • Liderler, ekonomik ilişkilerin istikrarı için iş birliği alanlarının genişletilmesi ve sorunlu konuların kısaltılması gerektiğini kaydetti.

Yapay zekada rekabetten diyaloga geçiş

Zirvenin diğer önemli çıktısı, yapay zeka (YZ) alanında bir diyalog mekanizmasının kurulması oldu. İki ülke de bu alandaki büyük güçler konumundadır. Şi, rekabetin yanında iş birliğinin de mümkün olduğunu ifade ederek, tarafların birbirine karşı savunmacı tavırlar almak yerine güçlü oldukları alanları öne çıkarması, risk ve faydalar hakkında görüş alışverişi yapması ve kötüye kullanımı birlikte önlemesi gerektiğini savundu. Çin lideri, YZ teknolojisinde insan kontrolünün korunması ve teknolojinin insanlığa hizmet etmesi prensiplerini vurguladı. ABD'nin risk odaklı, Çin'in ise kapsamlı küresel yönetim odaklı yaklaşım farkları nedeniyle donmuş olan bu süreç, artık resmi bir kanala taşınıyor. Öte yandan ABD teknoloji şirketleri, Çinli rakiplerin 'damıtma' yöntemiyle model verilerini kopyaladığı iddialarıyla Washington'dan tedbir talep etmeye devam ediyor.

Tayvan 'kırmızı çizgisi' olarak kalıyor

Stratejik güven güvenliğinin en hassas noktası olan Tayvan meselesinde Şi, Pekin'in uzun yıllardır sürdürdüğü çizgiyi tekrarladı. Çin Devlet Başkanı, Tayvan'ın ülkesinin 'toprak bütünlüğü ve ulusal birliği' kapsamında ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayarak, ABD yönetiminin 'tek Çin' politikasına sadık kalmasını ve Tayvan'ın bağımsızlığını destekleyecek herhangi bir adımdan kaçınmasını istedi. 1949'dan beri fiili bağımsızlığı süren ada konusunda, Çin'in askeri baskı ve diplomatik izolasyon politikalarının sürdüğü hatırlatıldı. Liderler, ilişkilerin stratejik temellerinin korunmasının, bu hassas konulun yönetilmesiyle doğrudan ilişkilendirildiğini kaydetti.